ՓԻԹԸՐ ՆԱՋԱՐՅԱՆ

В этом разделе запрещается писать русскими или латинскими буквами.
Այս բաժնում կարելի է գրել միայն հայերեն տառերով

ՓԻԹԸՐ ՆԱՋԱՐՅԱՆ

Сообщение Harutin » 08 апр 2011, 20:42

ՓԻԹԸՐ ՆԱՋԱՐՅԱՆ

Pitr Najaryan.jpg
Pitr Najaryan.jpg (6.88 кб) Просмотров: 369
Изображение
Аватара пользователя
Harutin (Автор темы)
Gisher.Ru Team
Gisher.Ru Team

ՓԻԹԸՐ ՆԱՋԱՐՅԱՆ

Сообщение Harutin » 08 апр 2011, 20:43

PUER ETERNIS


Շարունակում ենք խաղը։ Աղոթում ենք, որ ոտքներս դիմանան։ Թե չէ, այն տղային կնմանվենք, որ միայնակ է խաղահրապարակում՝ հոգում երկինքն ու դարպասի տեսիլքը։
Նրա տենչերից ձմեռային ամպերը ցրվում են, ոտքերն ընդարմացել են սառած մայթին, ձեռքերն այտուցվել ու շառագունել են։ Թեթև քայլիր, քաղցրիկ մանչուկ, հյուսիր քայլերդ սառն օդի մեջ և դուրս լողա անկելությունրց։
Մարզվում է, մարզվում շարունակ։ Երազում է ամուր ոտքեր, երազում է ցատկել և աղերսում է. «Խնդրում եմ, թույլ տուր, որ ես էլ անեմ»։ Ո´չ հանուն փառքի, և կամ՝ հարստության, ո´չ էլ՝ ի սեր աղջկա, այլ իր համար՝ խորասուզված փառահեղության տեսիլքի մեջ։ Նրա տենչերն անսահման են, պետք է կատարյալ լինի բոլոր առումներով։ Ամպերը սպասում են, որ ձգվի-հասնի իրենց որոտին, Նա շրջվում է. ցատկում և գալարվում է մթնշաղի մեջ։
Վարում է գնդակը մութ փողոցներով, հարվածում է միայնակ քաղաք-շակայում։ Ֆըս, ֆըս։ Երբեք չի վրիպում։ Տուն է վերադառնում ուժասպառ, գնդակը կողքին, մի կաթսա ճաշի չափ քաղցած, որ մեծանա ու հսկա դառնա։ Հմայված նայում է մարզական էջին, սիրած հերոսների նկարները պոկում-փակցնում է ննջասենյակի պատին։ Եվ պատռում է գիշերը, որ մոտիկից տեսնի, զննի նրանց։ Մարզազգեստով աստվածներ են, երկրպագում է նրանց։ Ժամանակը կգա, ինքն էլ մարզազգեստ կունենա, և անունը տպված կլինի մեջքին։ Գեղեցիկ աղջիկներն իր անունը կվանկարկեն, և ինքն իր տեղը կգրավի մեծ խաղահրապարակում։
Կատարվեց. լուսնափայլը ձնածածկ կածանին և մարզադահլիճի պայծառ ցոլանքը։ Հողի բույրը հանդերձարանում, և սեռականքը հարմարավետ տեղավորված է կալանդի մեջ։ Կախարդական հատակի ճռռոցը և գնդակների թփթփոցը նախավարժանքի սրահում։ Սիրտը տեղից դուրս է թռչում։
Այժմ կշողան բազուկները, դեմքը կկարմրատակի ու կդողա։ Ճոճվում է։ Թափահարում է թևերը։ Կկարողանա՞ անել։ Կկարողանա՞ երանությամբ ճախրել վայրի օրհներգի միջով։ Խնդրում եմ, աղոթում է, խնդրում եմ, թույլ տուր, որ ես էլ անեմ։ Եվ գեղեցկանալ եղնիկի պես, և գայլի, և նույնիսկ՝ արծվի, անմեղ գազանի, որին երկրպագում է հոգում, հավերժ որսորդ ու որս, իրար կիպ կպած՝ սրբազան պարը պարելիս։ Խնդրում եմ։
Սակայն ոչ պայքարը և ոչ տենչանքը, ոչ էլ նույնիսկ ամպերը օգնել չեն կարող, և ոչ մի տղա չի կարող խուսափել անխուսափելի վերելքից։ Քանզի ինքն այնքան խելամիտ չէ որքան կցանկանար, և ինչ-որ մեկը միշտ էլ իրենից խելացի է:
Սովորում է ուտել, որպեսզի կարողանա հաղթել։ Պարտությանը դիմանալ անկարող է: Շրջվեց և հարվածեց լավագույն ընկերոջը։
Ամբոխն անողոք է, և թույլ է տալիս, որ տեսիլքը կորչի։
Վայր է ընկնում։
Տղամարդանում է։
Տարիները սկսեցին նահանջի երկարատև ուղևորությունը։
Աչքերում բնավորված սպիի տակ մշտապես բնակվում է այն հրեշտակի պատկերը, որ տարիներ առաջ կիրակի առավոտները վազում էր ու խնդրում, որ իրեն էլ «խաղացնեն», երազում էր լավ մարզիկ դառնալ, և այդ սպասման մեջ՝ աղի ոլորաբլիթի ու սոդայի հրճվանքը։
Հիմա արդեն քառասունն անց ենք։
Գալիս ենք խաղահրապարակ՝ անհաջող ամուսնացած կամ կքած դրամական խնդիրների բեռից, մեր ընկերոջ ինքնասպանությունից կամ սափրվելիս հայելու առաջ ունեցած ցավալի անհաջողությունից հետո։
Երբ մարզադահլիճ ենք մտնում ու հանվում, ամբոխը չկա։ Սևագործ, հացթուխ, իրավաբան, ուսուցիչ, գրող, նկարիչ, կահույքագործ, շինարար, առևտրական, բժիշկ։ Ծխողներ, գարեջրամոլներ։ Անհամար գեղուհիներ և կատարյալ աշխատանք տենչացողներ։ Մեզանից երկու անգամ ջահել երկրպագուներ։
Ուզում ենք ետ գա այն տղան, որ հիմա ճաղատ է ու փնչում և հևում է խաղահրապարակում, ագահաբար ցանկանում է մի հարված հասցնել։ Մեր ծնկները հավերժորեն չեն դիմանալու, սակայն շարունակում ենք վարել գնդակը։ Ոչ՝ հանուն փառքի և կամ հարստության, այլ բաժանելու այն, ինչ մեզ ողջ է պահում։
Այժմ մեկմեկու կարիքն ունենք, որ սատարենք իրար։
Այժմ ներում ենք հայցում` զայրույթի պոռթկումների համար։
Եվ մեղանչում ենք իրար հասցրած վերքերը հիշելով։
Սիրելի կանայք, հնազանդ ենք ձեր բարեհաճությանը և ներբողում ենք մեզ շնորհած շունչը։
Արդ մեզ մոտեցրու իրար և ուղարկիր այն տղայի տեսիլքի մոտ, որ թափառում էր տարօրինակ հարևանությամբ՝ փնտրելով դարպասը:

ԱՂՋԻԿԸ - 3
Ձմեռն անցավ, և գարունը հորդաց քաղաքից դուրս ուղևորություններով, ժայռոտ լեռներին թիկնած եկեղեցիների սպասավորների ուրվականներով, լցվեց Կոլորադոն հիշեցնող կիրճերը և Թահոյի ու Լուիզի կերպարով Սևանա լիճը։
-Արի,– Մկրտիչն ասաց ամերիկացի հորեղբորորդուն, ում շաբաթվա վերջին այնտեղ էր հրավիրել,– արի լեռը բարձրանանք։
Լեռան դուրեկան գոլը ձգվում էր անվերջանալի ծաղիկների միջով, գագաթից երևում էր լիճը, որ հովհարի պես բացվել-փռվել էր՝ մինչև կմիաձուլվեր հորիզոնին, չորս կողմից առնված լեռների մեջ, որոնց խոտածածկույթը ձմեռվա խոնավությունից հյութեղ կանաչավուն էր։ Ներքևի հովտում տեսավ խոտաբույսեր հավաքող աղջիկների լուսաշող պատկերը։ Հավերժություն էր։ Փոքրիկ մարմինները նման էին ծաղիկների, տոպրակները լցնում էին աղցանի և ապուրի համեմունքներով՝ թթվաշ, քաղցր և հաճելի կծու։
Սակայն բարձունքը և աչք շոյող տեսարանները տրտմություն բերեցին։
-Կարոտելու եմ քեզ,– ասաց Մկրտիչը,– ինչու չես մնում։ Ամերիկայում ոնց որ օտար լինես։
-Մնալ չեմ կարող, Մկրտիչ, ուր էլ գնամ օտար եմ։
-Ինչո՞ւ։
-Չգիտեմ։
-Գուշակում եմ, թե ինչու ես օտար։
-Ինչո՞ւ եմ օտար։
-Որովհետև մենակ ես, կին և երեխաներ չունես։
-Կին և երեխաներ չունեմ, որովհետև օտար եմ, օտար չլինեի՝ կունենայի։
-Երբեմն ինձ էլ է թվում թե օտար եմ:
-Ինչի՞ց է, եղբայր։
-Մտածում եմ՝ ո՞րն է իմաստը։ Քափ-քրտինք կտրած աշխատում ես, երեխաներ ես մեծացնում։ Հետո։
-Հետո նայում ես, թե ինչպես են երեխաներդ երեխա մեծացնում:
-Այդքա՞նը։
-Չգիտեմ, այդ էլ չունեմ:
-Այստեղ կմնաս։ Այս լեռան մոտ կգանք և կզրուցենք։
-Սիրելի Մկրտիչ։ Մանկությունդ հիշիր։ Երբ հասակ էիր առնում օտար էիր։
-էհ։ Շատ աղքատ էինք, բայց միշտ միասին էինք։ Պատմե՞լ եմ, որ քիչ էր մնում խեղդվեի։
-Պատմիր՝ լսեմ։
Երևանում ապրիլի կեսերն էին, օտարը հանրակացարանի սենյակից տեսավ գառնուկին, որն աղեկտուր մկկում և ձգում էր վզին փաթաթած պարանը։ Քիչ անց հյուղակից դուրս եկավ հայրը, կտրեց գառնուկի վիզը, և երբ սկահակը արյունով լցվեց, մատն ընկղմեց ալ կարմրի մեջ և որդու ճակատին խաչ նկարեց։
Եղեռնի ապրիլն էր, ազգը հավաքվել էր հիշելու, ինչպես հրեաներն են հիշում իրենց աղետը, որն այնպես ամուր է միավորել նրանց, երբեմն թվում է, եթե այդքան չկոտորեին, Իսրայելը գոյություն չէր ունենա, իսկ Հիտլերը հայրն է նոր ազգի։
Ապրիլն էր՝ բրնձով լցոնած խաղողի նորաբաց տերևների ու գառնուկի տժտժացող բուրավետ խորովածի։
Գետափնյա զբոսանքի և լեռնագոգին խարույկ վառելու ապրիլն էր, բայց նա, ում հորեղբայրների պարանոցները կտրել էին գառնուկի վզի նման, սպասում էր մինչև մայրամուտ, մինչև ամբոխը հեռանար։
Նման էր Դեթրոյթի Բել կղզու և Թեմզայի, Տիբրի, Տիգրիսի ու Գանգեսի ափերի զբոսանքներին, ինքը խոսում էր ամայության հետ, որն աղջկա տեսքով էր՝ դեմքն անվերջ թաքցրած։ Հիմա, վերջապես, դիպել էր աղջկա սրունքին։
Հասավ կամրջին, որ գերմանացի ռազմագերիներն էին օգնել կառուցել՝ մեջքած բերելով կամարի քարերը։ Մաքառել էին մինչև պատերազմի ավարտը, գիշերները խաչեր ու խաղալիքներ էին սարքել փոքրիկ հայ մանուկների համար, որոնք դրա դիմաց ուտելիք էին բերում։ Պատմություն, որ ոչ մի գրքում չի արձանագրվել։
Կամուրջը տանում էր դեպի ծառերը, լեռը բարձրացավ, որ գերիների պատմությունն էր ու խաչը, որ հայրն էր դաջել որդու ճակատին, իր նպատակակետն էր՝ գլխատված հորեղբայրների և անապատում անէացածների կրակատեղին:
Բարձրացավ դեպի ծառերը, որ մղձավանջն էին նացիստների և թուրքերի` երկուսն էլ արյունարբու։ Ինքը նացիստ էր ու թուրք, մագլցում էր սեփական ատելության հանգույցները՝ աչքերը վրեժից կուրացած և կոկորդը սեղմած ճիչից, որն անկարող էր դուրս ժայթքել։
Ժամանակն էր, որ ճչար ու պոռթկար, անարգել էին կյանքը, թուրքը հորեղբորն էր սպանում, նացիստը հրշեջ սանդուղքն էր բարձրանում: Ընկղմվում էր սեփական ցասումի խորքերը, թոքերը կծկվում էին ցավից, ցասումն արմատակալում էր ցավի մեջ, ցավը` ցասումի, մինչ ամեն շունչ առնելիս թուլանում էին հանգույցները՝ ինչպես ծերունի վանականը վիրապում և թին գերեզմանաթմբի մոտ, հիշողությունը հողափոր մեքենայի նման բզզում էր մեռյալների կողքին։ Հեռացեք, աղաչում էր մանչուկը խավարի մեջ, խնդրում եմ, հեռացեք։
Ձայնը վերածվեց սեփական զայրույթի, լռությունն անդրադարձրեց ճիչը։ Դու, դու, դու և դու, բղավեց։ Միակ ունկնդիրը ծառերն էին։ Վնասեցիր ինձ, վիրավորեցիր, անարգեցիր... Մենակ թող ինձ, գոռում էր սեփական ատելության վրա, խնդրում եմ, մենակ թող ինձ։
Մագլցում էր լեռն ի վեր, շնչառությունը շարունակում էր անդադրում վանականի ու քարերին զարկվող թիակի նման փորել քայլ առ քայլ բոցավառվող ատելությանը, ճիչը խեղդվում էր ներսում։ Դիմացիր ցավին, ասաց ծերունի վանականը։ Անկարող եմ, լալիս էր մանչուկը, անկարող եմ։
Ինքը կարող էր, ամեն քայլի հետ շունչը փորփրում էր համառորեն՝ մինչև քանդվեցին բոլոր հանգույցները, և ճիչը պայթեց աղետի սունկի նման, լուսանկարները ցիրուցան եղան քանդված պատերի տակ, սիրելիները փոշիացան։
Այլևս ոչ ոք չկար, միայն զեփյուռն էր ծառերի մեջ և նոր մայրամուտի մեղմ զովությունը, հորիզոնը դանդաղ կապտին էր տալիս։ Ինքդ էլ վերացար, զայրույթդ էլ, մնացին զեփյուռը և մկաններդ, որ ձգվում-գրկում են մոտակա ծառը։ Ավելին, քան ծառը... Թույլ տուր բռնվեմ քեզանից, թույլ տուր դիպչեմ քեզ, թույլ տուր դեմքդ տեսնեմ։
Վերքն ինքը հայտնվեց, այժմ վշտի էր վերածվել և խաչված ես-ի նման թաղվել էր էության ամենախորքում, վիշտ և ավելի մեծ վիշտ, անգղներ, որ հոշոտում էին սեփական աղիները, վիշտն իր ցասումի, որ քրքրում էր թոքերը՝ ավերված տաճարի նման, և ջարդում մկանները, դարձնում հաշմանդամ հայր, որը դպրոցից վերադարձող որդուն է սպասում։
Այժմ ինքը սեփական հայրն է, որի սրունքին մի անգամ հարվածեց մանկան կատաղությամբ՝ օգտվելով հոր անզորությունից, վերքն է, որ այժմ ցնցում է իր պորտը և թույլ է տալիս, որ լաց լինի։
Լալիս էր, դարերի լացն էր, վերքն ու բալասանը նույնն էին, պորտը ցնցվում էր ի նշան քավության, ամուր գրկել էր ծառը, եթե բաց թողներ՝ ամրությունը կխորտակեր չգոյության մեջ։
Ձեռքերը չէր թուլացնում, սեղմվում էր ծառին` մինչև լացը թույլ տվեց, որ կառչեր իր նավաբեկյալ կյանքի չոր ափից։
Բացեց աչքերը, սպասում էր ամայության, սակայն տարօրինակ և հարազատ անտառ տեսավ, ամենուր թարմության էր ու մաքրություն, կրկին մանուկ էր, հանդարտություն էր ու անդորր՝ ինչպես սերը, որ տենչացել էր ամբողջ կյանքում, և ծառը, որ վեր էր խոյանում որպես միակ վկա։ Շոշափեց ծառի կեղևը՝ իր հոգին էր, ճյուղավորվել էր, ինչպես իր շունչը, որ ընկղմվել էր ներումի մեջ։ Ոչ ցավ, ոչ ցասում, լոկ շունչն էր հոսում, և ինքը հոսանքն էր, և հոսանքն ինքն էր։
Հետո սպասում էր հոսանքին՝ անհետացավ, ինքը շարունակեց լեռը բարձրանալ՝ մինչև կհիշեր, որ ծառին հրաժեշտ չի տվել։ Շրջվեց, բոլորը միանման էին, չգտավ նրան, որին գրկել էր։
Երբ հուշակոթողին հասավ, իր նման մի քանի ուշացած այցելուներ տեսավ, հետները պտտվեց կրակի շուրջը, որ վառվում էր նրանց համար, ովքեր զոհվել էին Մեծ Ատելության պատճառով։ Հսկա կրակ էր, տարին բոլոր՝ անշեջ, ամեն ապրիլին մարդիկ գալիս և հիշատակի ծաղիկներ էին շաղ տալիս։ Ինքը ծաղիկ չէր բերել, հայացքը հառեց կրակի լեզվակներին, կարծես հորեղբայրներն ու մորաքույրներն էին, որոնց երբեք չէր տեսել։
Հոգնել էր, հոգնել էր ամենից, կարոտի ծաղիկներից ու լուսանկարներից, և թե ով ում հետ է ամուսնացել, և ում են ամուսնացրել նրանց զավակները, իսկ ուրվականներն ուղեկցում էին նրան՝ վայրէջքի պահից մինչև հանրակացարան ու Ամերիկա։ Վերջալույսի մեջ լուսինը նման էր փոքրիկ աղջկա, որ դարձել էր Պերսեփոնե։
Երազում գրկել էր նրան, սակայն վերքն աղջկան կլլել-տարել էր մեռյալների գիրկը, և աղջիկն իշխում էր այնտեղ որպես հուսահատություն՝ մինչև կրկին հառնեց բոցերի միջից։ Ինչ չքնաղ է, բայց ինքը կմահանա, չի տեսնի աղջկա դեմքը։

Անգլերենից թարգմանեց ԱՐԱՄ ԱՐՍԵՆՅԱՆԸ
Изображение
Аватара пользователя
Harutin (Автор темы)
Gisher.Ru Team
Gisher.Ru Team



Вернуться в Թարգմանություններ



Активность

Сейчас этот форум просматривают: CCBot и гости: 0