ДЛЯ ПРАВИЛЬНОЙ РАБОТЫ САЙТА ОТКЛЮЧИТЕ БЛОКИРОВКУ РЕКЛАМЫ

Հերբերտ Սփենսեր

Թևավոր խոսքեր և աֆորիզմներ

Հերբերտ Սփենսեր

Сообщение:#1  Сообщение Narek Dallakyan » 25 апр 2014, 19:19

(105.68 кб) Просмотров: 113
Հերբերտ Սփենսեր (անգլերեն՝ Herbert Spencer, 1820, ապրիլի 27 - 1903, դեկտեմբերի 8), անգլիացի փիլիսոփա, հոգեբան, սոցիոլոգ, պոզիտիվիզմի հիմնադիրներից մեկը։
Текст:
Կողմանակից է եղել է սոցիալական դարվինիզմին և էվոլյուցիոնիզմին։ Էվոլյուցիայի գաղափարը նա կենդանի էակներից փոխադրվել է բոլոր առարկաների ու երևույթների վրա։Առանձնանում էր արտասովոր էրուդիցիայով և աշխատասիրությամբ։ Նրա թողած գիտական ժառանգությունը ահռելի է։ Ֆունդամենտալ 10 հատորից բաղկացած «Սինթետիկ փլիլիսոփայություն» աշխատությունը, որը մտավծում էր որպես բոլոր գիտությունների հանրագիտարանային սինթեզ էվոլյուցիոնիզմի տեսության հիման վրա, հրատարակվեց 1862-96թթ։ Այդ ուսումնասիրությունը ներառում է "Հիմնական սկզբունքներ" (1862), "Կենսաբանության հիմունքներ" (2 հատոր, 1864-1867), "Հոգեբանության հիմունքներ" (1870-1872), "Սոցիոլոգիայի հիմունքներ" (3 հատոր, 1876-1896), "Սոցիոլոգիան որպես ուսումնասիրության առարկա" (1903), "Բարոյագիտություն հիմունքներ" (1879- 1893) աշխատությունները։

Սպենսերի կենտրոնական գաղափարը էվոլյուցիան է։ Էվոլյուցիայի տակ նա հասկանում է անորոշ, անկապ միատարրությունից անցումը որոշակի, փոխկապակցված բազմատարրութան։ Սպենսերը ցույց է տալիս, որ էվոլյուցիան դա մեզ շրջապատող աշխարհի բնորոշ հատկությունն է և դիտվում է ոչ միայն բնության բոլոր բնագավառներում, այլ նաև գիտության, արվեստի, կրոնի և փիլիսոփայության մեջ։

Սպենսերն առանձնացնում է էվոլյուցիայի երեք տեսակ՝ ոչ օրգանիկ, օրգանիկ և վերօրգանիկ։ Ոչ օրգանիկ էվոլյուցիան սոցիոլոգիայի ուսումնասիրության առարկան է, որը զբաղվում է ինչպես հասարակության զարգացման գործընթացի նկարագրությամբ, այնպես էլ այդ էվոլյուցիայի ընթացքի հիմնական օրենքներով։

Հասարակության կառուցվածքը նա համեմատում է կենսաբանական օրգանիզմի հետ. նրա առանձին միավորները հանդիսանում են օրգանիզմի առանձին միավորների նմանօրինակները, որոնցից յուրաքանչյուրը կատարում է իր գործառույթը։ Նա առանձնացնում է մարմինների երեք համակարգ՝ աջակցող (արտադրություն), բաշխող (հողորդակցություն) և ռեգուլյատիվ (կառավարում)։ Յուրաքանչյուր հասարակություն, որպեսզի գոյատևի պետք է անընդհատ հարմարվի շրջակա միջավայրի նոր պայմաններին՝ այդպես տեղի է ունենում բնական ընտրությունը։ Այդ հարմարվելու գործընթացի ընթացքում տեղի է ունենում հասարակության տարբեր մասերի մասնագիտացման խորացում։ Արդյունքում ինչպես հասարակությունը, այնպես էլ օրգանիզմը զարգանում է պարզ տեսակներից դեպի առավել բարդ տեսակներ։

Սոցիալական զարգացման ուսումնասիրության համար օգտագործելով կենսաբանական էվոլյուցիայի հասկացությունները (դա հետագայում ստացավ սոցիալ-դարվինիզմ անվանումը), Սպենսերը խթանեց «բնական ընտրության» և «գոյության համար պայքարի» գաղափարների տարածմանը, որոնք պարարտ հող ստեղծեցին դարձան «գիտական» ռասիզմի տեսության հանդես գալու համար։

Սպենսերի մեծ վաստակն է այն գաղափարի զարգացումը, որ էվոլյուցիայի գործընթացը ուղղագիծ չէ։ Նա նշում էր, որ հասարակության արդյունաբերական տիպը կարող է հետընթաց ապրել դեպի ռազմականի։ Քննադատելով հեղինակավոր սոցիալիստական գաղափարները՝ նա անվանում էր սոցիալիզմը ռազմական տիպին վերադարձ կատարող հասարակարգ, որն ունի ստրկատիրության տարրեր։

Դեռևս իր կյանքի օրոք Սպենսերը ճանաչվեց որպես 19-րդ դարի առավել նշանավոր մտածողներից մեկը։ Մեր օրերում նրա ավանդը գիտության և էվոլյուցիոն տեսության զարգացման գործում շարունակվում է բավականին բարձր գնահատվել, թեև ժամանակից սոցիոլոգների մեծամասնությունը նրա համեմատ առաջնությունը տալիս է Էմիլ Դյուրքհեյմին կամ Մաքս Վեբերին, որոնց աշխատությունները Սպենսերի օրոք ունեցել են անհամեմատ քիչ հռչակ։

Էվոլյուցիայի սփենսերյան համադրույթը որոշ ազդեցություն է ունեցել գեղարվեստական գրականության վրա (մասնավորապես՝ Ջեկ Լոնդոնի, Թեոդոր Դրայզերի):
Narek Dallakyan (Автор темы)
Постоянный участник
Постоянный участник
Информация: Показать детали

Հերբերտ Սփենսեր

Сообщение:#2  Сообщение Narek Dallakyan » 25 апр 2014, 19:21

«Լուսավորության նպատակն է բնավորություն դաստիրակելը»
Narek Dallakyan (Автор темы)
Постоянный участник
Постоянный участник
Информация: Показать детали

Հերբերտ Սփենսեր

Сообщение:#3  Сообщение Narek Dallakyan » 25 апр 2014, 19:24

«Դաստիրակության գործում ամենալայն տեղը պետք է հատկացվի ինքնազարգացման պրոցեսին: Մարդկությունը առավել հաջողությամբ զարգացել է միայն ինքնակրթության միջոցով»
Narek Dallakyan (Автор темы)
Постоянный участник
Постоянный участник
Информация: Показать детали

Հերբերտ Սփենսեր

Сообщение:#4  Сообщение Narek Dallakyan » 25 апр 2014, 19:25

«Եթե մարդու գիտելիքները անկանոն վիճակում են, ապա նա որքան շատ ունենա այդպիսիք` այնքան ուժեղ կխանգարվի նրա մտածողությունը»
Narek Dallakyan (Автор темы)
Постоянный участник
Постоянный участник
Информация: Показать детали

Հերբերտ Սփենսեր

Сообщение:#5  Сообщение Narek Dallakyan » 25 апр 2014, 19:26

«Առաջադիմությունը ոչ թե պատահականություն է, այլ անհրաժեշտություն»
Narek Dallakyan (Автор темы)
Постоянный участник
Постоянный участник
Информация: Показать детали

Հերբերտ Սփենսեր

Сообщение:#6  Сообщение Narek Dallakyan » 25 апр 2014, 19:27

«Գիտությունը կազմակերպված իմացությունն է»
Narek Dallakyan (Автор темы)
Постоянный участник
Постоянный участник
Информация: Показать детали

Հերբերտ Սփենսեր

Сообщение:#7  Сообщение Narek Dallakyan » 25 апр 2014, 19:35

«Անարդարությունը միատեսակ զզվելի է` միևնույնն է` այն կատարում է մեկ անձ, թե բազմաթիվ անձիք»
Narek Dallakyan (Автор темы)
Постоянный участник
Постоянный участник
Информация: Показать детали

Հերբերտ Սփենսեր

Сообщение:#8  Сообщение Narek Dallakyan » 25 апр 2014, 19:37

«Ճիշտ վարքագիծը կամքի պակասությունից ավելի շատ է տուժում, քան գիտելիքների պակասությունից»
Narek Dallakyan (Автор темы)
Постоянный участник
Постоянный участник
Информация: Показать детали

Հերբերտ Սփենսեր

Сообщение:#9  Сообщение Narek Dallakyan » 25 апр 2014, 19:39

«Ինքնատիրապետումը, ինչպես և բոլոր հատկությունները, զարգանում է վարժությունների միջոցով: Ով ցանկանում է հասուն տարիքում կառավարել կրքերը, նա այդ բանին պետք է սովորի պատանեկության տարիներին»
Narek Dallakyan (Автор темы)
Постоянный участник
Постоянный участник
Информация: Показать детали

Հերբերտ Սփենսեր

Сообщение:#10  Сообщение Narek Dallakyan » 25 апр 2014, 19:41

«Եսամոլությունը սովորական, արդարացիորեն դատապարտվող ձևը զրույցի թեմայի անվերջ զարգացումն է մարդու կողմից»
Narek Dallakyan (Автор темы)
Постоянный участник
Постоянный участник
Информация: Показать детали



Вернуться в Աֆորիզմներ



Активность

Сейчас этот форум просматривают: нет зарегистрированных пользователей и гости: 2

⇑ Наверх
⇓ Вниз