СТАНЬ VIP

ԱԶԱՏ ԵՂԻԱԶԱՐՅԱՆ

В этом разделе запрещается писать русскими или латинскими буквами.
Այս բաժնում կարելի է գրել միայն հայերեն տառերով

ԱԶԱՏ ԵՂԻԱԶԱՐՅԱՆ

Сообщение Harutin » 15 апр 2011, 19:37

ԱԶԱՏ ԵՂԻԱԶԱՐՅԱՆ

Azat Yexiazaryan.jpg
Azat Yexiazaryan.jpg (5.69 кб) Просмотров: 829
Изображение
Аватара пользователя
Harutin (Автор темы)
Gisher.Ru Team
Gisher.Ru Team

ԱԶԱՏ ԵՂԻԱԶԱՐՅԱՆ

Сообщение Harutin » 15 апр 2011, 19:39

ԱՆՄԻԱՆՇԱՆԱԿ ԺԱՄԱՆԱԿ


-Նախ, ձեր կարծիքը հանդեսի մասին:
- “Նարցիսն” ինձ դուր է գալիս: Իր դեմքն ունի: Նկատի ունեմ և’ ձևավորումը, և’ բովանդակությունը: Լավ է, որ հեղինակների թվում են տարբեր սերունդների գրողներ` Աղասի Այվազյանից մինչև ամենանորերը: Շատ լավ է, որ հանդեսը ներկայացնում է արտասահմանյան գրականությունը և գրական միտքը: Լավ է, որ, օրինակ, տպագրվում է Ռոլան Բարտի ամենահայտնի գործերից մեկը` “Հեղինակի մահը” /թեև մի քիչ տարակուսելիէ, թե ինչու այդքան կտրուկ նրան, Ֆուկոյին, Լականին համարում են ստրուկտուրալիստ/: Տա աստված, որ “Նարցիսը” երկար գործի մեր գրական դաշտում:
-Պարզ է, որ երկրորդ հարցը պետք է լինի այսօրվա հայ գրականության մասին: Այսօր ամեն տեղ այդ մասին են խոսում, ամեն տեղ դժգոհում են այսօրվա գրողներից ու գրականությունից:
-Շատ ավելի բարդ հարց է, քան կարող է թվալ առաջին հայացքից: Որ այսօր ստեղծվող գրականությունը բոլորովին նման չէ նախորդների գրականությնը, անվիճելի է: Եվ այդ տարբերությունները սովորական զարգացման, սովորական սերնդափոխության արտահայտություն չեն: Կտրուկ բեկում է տեղի ունենում ոչ միայն գրական, այլև առհասարակ մտածողության մեջ: Եվրոպան արդեն գրեթե մեկ դար պայքարում է դասական ավանդների դեմ, փորձելով ստեղծել մի բոլորովին նոր մշակույթ: Չեմ ուզում գնահատականներ տալ այդ գործընթացին, միայն ասեմ, որ իմ սրտին շատ ավելի մոտ են դասական արվեստն ու գրականությունը: Բայց անհեթեթություն է չտեսնել այսօրվա իրողությունները: Մեր մշակույթը, ըստ էության, միայն այսօր կամ վերջին տասնամյակներում է հայտնաբերում իր համար քսաներորդ դարի եվրոպական արվեստի զարգացման միտումները և ձգտում է արագ թափով յուրացնել այդ բոլորը, և սրա պատճառը միայն նմանվելու ձգտումը չէ: Մեր այսօրվա կյանքը, մտածողությունը մեզ տանում են այդ ճանապարհով: Այս շարժումը հաճախ բերում է ավերածություններ արվեստի բնագավառում, բերում է և առանձին նվաճումներ: Բայց դա մի փուլ է, որ ըստ երևույթին անխուսափելի է, անշրջանցելի է: Այս սահմաններում պետք է գնահատել այսօրվա արվեստն ու գրականությունը: Եվ այս սահմաններում ես չեմ կարող չտեսնել այն իրական շարժումը, որ կա մեր գրականության մեջ: Ես հասկանում եմ բոլոր նրանց, ովքեր դժգոհ են մեր օրերի գրականությունից: Բայց ես գնահատում եմ այն ճիգը, որն անում է այսօրվա գրականությունը այսօրվա մարդուն հասկանալու, այսօրվա կյանքը իմաստավորելու ուղղությամբ: Կա’ այդ ճիգը, և դա պետք է տեսնել: Ի՞նչ կլինի մի տասը տարի հետո, դժվար է ասել: Շատ հակասական, շատ անմիանշանակ, շատ մշուշոտ ժամանակներում ենք ապրում: Ի՞նչ եք ուզում այսօրվա գրականությունից, երբ գիտնականները կանխատեսում են, որ հիսուն տարի հետո մեր մոլորակը մարդու գործունեության հետևանքով կարող է այլևս պիտանի չլինել կյանքի համար…
-Ձեր հոռետեսությունը, երկյուղները չափազանցված չե՞ն:
-Գուցե և չափազանցված են: Ես էությամբ լավատես մարդ եմ: Բայց մեզ անհրաժեշտ է սթափ նայել մեր իրականությանը: Առանց դրա ժամանակակից արվեստն ու գրականությունը մենք չենք կարող ճիշտ հասկանալ: Մյուս կողմից, դա անհրաժեշտ է ապագա փորձանքներից ու վտանգներից պաշտպանության միջոցներ գտնելու համար:
-Վերադառնանք մեր առօրյա հոգսերին: Վերջին ժամանակներում շատ են խոսում գրողների միության մասին, կասկածներ են արտահայտվում դրա գոյության նպատակահարմարության շուրջ: Ի՞նչ կասեք այդ մասին:
-Գիտեք, ինձ թվում է, հենց նրանք, ովքեր այդքան կտրուկ դեմ են միությանը և այն համարում են խորհրդային ժամանակների վերապրուկ, իրենք դեռ դատում են խորհրդային չափանիշներով, միությանը մեղադրելով գրական միջակությունների և նրանց առատ արտադրանքի համար: Գրողների միությունը չի կարող իր վրա վերցնել գրական դաստիարակի և դատավորի դերը. գրական ստեղծագործությունը միջամտություն, ինչպես գիտենք, չի հանդուրժում: Բայց գրական կազմակերպությունը Հայաստանի հասարակական կյանքի կարևոր դերակատարներից մեկը պետք է լինի և, ինձ թվում է, դարձել է կամ դառնում է այդպիսին: Դա մեր մշակութային ավանդների հետ է կապված: Ի վերջո, Թումանյանի ղեկավարած Հայ գրողների կովկասյան ընկերության փորձը կա… Եվ եթե ժամանակ առ ժամանակ գրողների միությունը իր վրա է վերցնում գրական գործերի գնահատությունը, դրանից պետք է հրաժարվել: Առանց դրա էլ գրողների միությունը հազար ու մի անելիք ունի` գրական երեկոներ, հոբելյաններ, բանավեճեր, հնարավորությունների սահմաններում` գրողների որոշ կենցաղային խնդիրների լուծում… Բայց, օրինակ, գրական համագումարների անցկացման կարգը պետք է փոխել: “Հաշվետու ժամանակաշրջանի” գրական արտադրանքի գնահատությունը վաղուց արդեն իր իմաստը կորցրել է, զեկուցումները գրական ժանրերի մասին ավելորդ են, ինչպես ցույց տվեց վերջին համագումարը: Գրական հավաքներն ու ժողովները /”համագումար” բառը մեզանում շատ կուսակցական երանգ է ստացել/ առաջին հերթին պետք է բանավեճեր լինեն գրական այս կամ այն խնդրի շուրջ:
-Բայց չե՞ք կարծում, որ այդքան տարբեր անհատականությունների և խմբերի գոյակցությունը մի կազմակերպության ներսում անհնար է:
-Անհնար է, եթե մենք փորձենք գրողներից պահանջել գաղափարական, ոճային, աշխարհայացքային և այլ և այլ միասնություն: Բայց այդպիսի պահանջ մեր օրերում այլևս չի կարող դրվել: Գրողներին միավորում է միայն մի բան` գրչին ծառայելը: Դրանից դեն ամեն մեկը ունի իր ուղղությունը, իր պատկերացումները գրականության մասին, գրական կազմակերպությունը այստեղ որևէ միջամտություն անել չի կարող, գրական երկին գնահատական տալիս են միայն ընթերցողը և ժամանակը:
-Իսկ քննադատությու՞նը:
-Քննադատությունը գրականության և գրական կյանքի անբաժան մասն է. բայց նրա դերը տարբեր ժամանակներում խիստ տարբեր է: Խորհրդային տարիներին մենք վարժվել էինք, պայմանականորեն ասած, “բելինսկիական” քննադատությանը, այսինքն, քննադատության այն տեսակին, որը ելնում էր գրականության հասարակական բարձր դերի ըմբռնումներից: Այս ըմբռնումը ապահովում էր հասարակության շատ թե քիչ միասնական պահանջները գրականության հանդեպ: Քննադատությունը հենվում էր այդ պահանջների վրա: Եվ դա միայն խորհրդային գրականության մեջ չէր, այդ պահանջները ձևավորվել էին 19-րդ դարում: Հիշեք նույն Բելինսկուն և մյուսներին, մեր Նալբանդյանին, Րաֆֆուն: Բայց մեր ժամանակներում այլևս այդպիսի միասնական պահանջներ չկան, հասարակությունը այնքան կոտորակված է` և’ սոցիալապես, և’ հոգեբանորեն, և’ իր գեղագիտական պահանջմունքներում, որ շատ դժվար է խոսել գրականության դերի որևէ միասնական ըմբռնման մասին: Եվ առհասարակ, գրականության ազդեցությունը հասարակության վրա շատ է նվազում: Այս մթնոլորտում քննադատությունը կորցնում է իր հասարակական հնչեղությունը, դառնալով մարդկային գործունեության բազում պրոֆեսիոնալ բնագավառներից մեկը:
Այս բոլորը չի նշանակում, որ քննադատությունն անհետանում է: Քանի կա արվեստ և գրականություն, քննադատությունը լինելու է: Բայց քննադատությունը պետք է գտնի իր կեցության ձևը նոր պայմաններում: Հիմա կարծես թե ասպարեզ է գալիս երիտասարդ քննադատների մի խումբ, որը պատրաստ է իր վրա վերցնելու քննադատության զարգացման պատասխանատվությունը:
-Ոչինչ չեք ասում այն մասին, թե ինչ պիտի անի քննադատությունը միջակության դեմ:
- Միջակությունը միշտ ուղեկցել է գրականությանը. գրականության լեզուն մատչելի է թվում բոլոր գրագետ մարդկանց, և շատերն են խիզախաբար մտնում գրականության բնագավառ, ի տարբերություն երաժշտության, կերպարվեստի և այլն: Մանավանդ հայերիս մեջ դեռ պահպանվում է առանձնահատուկ վերաբերմունքը գրականության, գրքի հանդեպ, և մարդիկ երազում են անմահանալ գրքի միջոցով: Սրան գումարվում է և մի հանգամանք. վերջին տասնամյակներում մենք սովորել էինք պետական հրատարակչությունների գոյությանը, որոնք իրենց կարգավիճակի բերումով ավելի խստապահանջ էին տպագրվող գրքերի հրատարակության նկատմամբ /թեև միջակություններն այն ժամանակ էլ պակաս չէին/: Այսօր բազմաթիվ մասնավոր հրատարակչությունները տպում են այն ամենը, ինչի համար վճարում են, և քննադատությունը անզոր է դրա դեմ: Եվ չեմ կարծում թե դրանից պետք է անհանգստանալ: Միջակ գիրքը շատ արագ մոռացվում է: Խնդիրն իմ կարծիքով այլ տեղ է: Միջակությունը երբեմն շատ հարձակողական է, պահանջկոտ: Ուշադրություն և պատիվներ են պահանջում, մրցանակներ, կոչումներ: Այստեղ է, որ գրական մամուլը /առհասարակ մամուլը/ և գրական կազմակերպությունը պետք է վճռական լինեն: Խմբագրությունները տպագրում են շատ թե քիչ գրագետ գրված ամեն գրախոսություն, առանց տեղյակ լինելու, թե խոսքը ինչ որակի գրքի մասին է, և դրանով իսկ խրախուսում են միջակությունը: Սրանով մամուլը նպաստում է հասարակական ճաշակի աղավաղմանը, որն առանց այն էլ շատ է ընկել: Հուսով եմ, “Նարցիսը” կձգտի հեռու մնալ անորակ գրքերը խրախուսելուց: Գոնե առայժմ նման բան չեմ նկատել:

ԶՐՈՒՑԸ ՎԱՐԵՑ Ա. ԱՎԱՆԵՍՅԱՆԸ
Изображение
Аватара пользователя
Harutin (Автор темы)
Gisher.Ru Team
Gisher.Ru Team



Вернуться в Հարցազրույց



Активность

Сейчас этот форум просматривают: CCBot и гости: 0


⇑ Наверх
⇓ Вниз