ДЛЯ ПРАВИЛЬНОЙ РАБОТЫ САЙТА ОТКЛЮЧИТЕ БЛОКИРОВКУ РЕКЛАМЫ

Алфавит/Айбубен

Алфавит/Айбубен

Сообщение:#11  Сообщение Армине » 01 авг 2008, 11:29

ПРИНЦИП ПОСТРОЕНИЯ АРМЯНСКОГО АЛФАВИТА

Текст:
При внимательном рассмотрении армянских букв бросается в глаза одновременно и схожесть, и отличительная особенность между некоторыми из них. Например, Ա, Մ, Ս имеют общий знак U, отличием же являются черточки в первых двух из них. Аналогичная картина наблюдается в буквах Բ, Ը, Ր. Каждый, кто впервые знакомился с нашим алфавитом, обратил внимание на эти схожести в указанных буквах, а также в некоторых других. Очевидно, что приведенные буквы образованы из двух элементов - в первых трех общим элементом является U, во второй тройке - Ր, а вторыми элементами являются черточки. Первые элементы назовем основными, а вторые вторичными. У наблюдательного человека должны были возникнуть следующие вопросы: почему одни буквы сконструированы по указанному способу, а другие нет, как построены другие буквы, имеется ли какая-либо связь, закономерность между всеми буквенными знаками? Вообще, придерживался ли Маштоц какого-либо принципа, алгоритма при создании алфавита? То, что обязательно должен быть принцип, который охватывал бы все буквы, связывая их логически в единую систему, мы наверху обосновали. Остается перейти к его показу...

Чтобы читателю было интересно дальнейшее ознакомление с излагаемым материалом, пусть он на время прервется и попытается самостоятельно, по мере возможности, приблизиться к истине. Для этого дадим конкретное задание-указание, а именно: пусть он попробует сгруппировать все буквы алфавита по основным элементам и подсчитает их количество.

Как показал детальный анализ, все 36 месроповских букв состоят из двух типов элементов - основного и вторичного, то есть весь алфавит сконструирован по принципу, суть которого мы укажем чуть позже.
Итак, перейдем к группировке букв по основным элементам. Получается следующая картина:


Ի (основной элемент I),
Լ, Վ (основной элемент Լ),
Ե, Կ, Ն (основной элемент ),
Բ, Ը, Ր, մ (основной элемент Ր),
Գ, Դ, Ղ, Պ (основной элемент ),
Ժ (основной элемент J),
Ա, Մ, Ս (основной элемент U),
Թ, Ռ, Ո (основной элемент Ո),
t, Ք, Խ, Ի, Հ, Ճ, Ջ (основной элемент ),
Զ, Ծ, Փ, Չ, Շ, Ց, Ձ, Ֆ (основной элемент Օ):


Тут надо подчеркнуть, что нами приведены самые древние формы армянских букв, большинство которых указано в работе известного языковеда Гр. Ачаряна "Армянские письмена". Эта форма известна под названием "еркатагир" - железные письмена. Для наглядности запишем группы основных элементов друг под другом в порядке возрастания их количества:




В пятой группе (считая сверху) присутствует элемент, отличный от остальных, а шестая группа образована из одинаковых пар. Эти отличия от общей закономерности для групп не случайны, а имеют свое объяснение, которое мы дадим при указании глубокого смысла, заложенного во все эти группы. С учетом вторичных элементов наш треугольник принимает следующий вид:




Тут у читателя должен возникнуть законный вопрос: если, действительно, Месропом Маштоцем было задумано данное количественное соотношение между основными элементами букв (1:2:3:4:5:6:7:8), то почему в пятой и шестой группах произошла такая метаморфоза? Сразу же подчеркнем, что при построении этого треугольника были учтены не только математический, но и философский принцип, который предопределил математический и графический.

Каждая группа в данном треугольнике, по нашему мнению, символизирует философские категории античности, впервые разработанные еще гениальным Аристотелем. Напомним, что категориями в философии называются основные понятия, которые позволяют глубже познать окружающий мир. Во времена Маштоца, также как и во времена Аристотеля, философскими категориями считались следующие восемь: место, положение, количество, обладание, качество, отношение, сущность и время, к которым Маштоц соответственно соотнес группы основных элементов в треугольнике (сверху вниз). В этом случае становится ясным расположение основных элементов в пятой и шестой (считая сверху) строках треугольника - они отражают специфику тех категорий, к которым, по предположению, относятся - качества и отношения. Говоря о категории качества, Аристотель отмечал, что "одним из основных свойств качества является то, что оно имеет противоположность, или, если одна из противоположностей - качество, то и другая будет качеством". В нашем случае, элемент J противоположен элементу . От первого из них образована буква д (числовое значение которого равно 10). С нее начинаются десятки (новое качество), она основа десятеричной системы счисления. Следовательно, согласно данному определению качества, основной элемент обладает свойством качества. Что касается категории отношения, то при его учете становится понятным чередование элементов U и Ո в шестой строке треугольника. Подтверждение сказанному мы находим также в математике: подставив числовые значения соответствуюших букв в данную строку, получаем отношения порядка: (1:9), (200:600), (1000:2000) (единицы, сотни, тысячи). Еще раз подчеркнем, что данный треугольник показывает, в первую очередь, количественное соотношение используемых в алфавите основных элементов. Об упорядочении алфавита будет сказано отдельно.

Вторичных элементов пять, это , которые символизируют философские элементы - землю, воду, воздух, огонь и эфир. Первые четыре черточки взяты из древнейшего иероглифа , обозначающего Мировое дерево - древнейшей космологической модели, согласно которой мир состоит из трех слоев: воздушного, земного, и водного, которые поддерживаются огненным столбом. Истоки этой космологической концепции уходят своими корнями в глубокую древность, в первобытную культуру. Она отразилась как в религиях, так и в философии. В Библии, например, мироздание представляется из трех частей. В книге Исход (гл. 20, стр. 4) говорится о "небе вверху, земле внизу и воде ниже земли". В "античной философии первотелами (элементами) являются земля, вода, воздух и огонь. Позже добавился пятый элемент - эфир. Эфир считался первичным элементом. Согласно Аристотелю, элементы земли, воды, воздуха и огня могут получаться один из другого, но приведенная последовательность является наикратчайшим путем этого превращения.

Интересно, что в гипотетической таблице данииловских письмен С.Муравьева строки соответствуют этой последовательности. Кстати, в одной из рукописей Матенадарана, согласно П. Погосяну, четыре столбца армянского алфавита (начиная слева) именуются соответственно огненным, воздушным, водным и земным, где последовательность элементов, по сравнению с предыдущей, обратная. Это объясняется тем, что при вращении строк на 90 градусов по часовой стрелке их очередность меняется на обратный. Эти факты не только говорят в пользу выдвигаемой автором теории и гипотезы С. Муравьева о данииловских письменах, но также свидетельствуют о том, что между ними существует органическая связь. Эта связь проявляется при детальном анализе порядка алфавита, которая будет показана непосредственно при рассмотрении упорядочения букв.

Знак для пятого элемента (эфира) взят Маштоцем, по-видимому, из армянского иероглифа , который, согласно Г. Ачаряну, означает "просфору" ("նշխար"). В буквах он принимает различные положения, чем подтверждает свое название (эфир в переводе с греческого означает "вечно бегущий").

В буквах Ի, Լ, Ր, Ս, Ո, Ք, Խ, Ց вторичный элемент "огонь" сливается с основным. То же действие имеет место в буквах Հ, Ի со вторичным элементом "земля" Подчеркнем, что принцип конструирования месроповского алфавита заключается в том, что буквенные знаки состоят из двух разнородных элементов. Причем сами буквы образуются: 1) простым соединением этих элементов, (в первых шести группах нашего треугольника), 2) таким соединением, при котором один (или оба) из соединяющихся элементов повернут вокруг своего центра вращения, что мы наблюдаем в некоторых буквах последних двух групп треугольника. Кроме этого, в последних двух группах некоторые основные элементы слегка усечены. Все эти приемы соединений элементов связаны со сложным философским мировоззрением, который мы не приводим, чтобы не затруднять усвоение материала. Но это не помешает читателям понять смысл предлагаемого принципа.

Итак, предлагаемый принцип должен быть ясен. В первых шести группах буквы образованы простым соединением, тут сложностей нет, кроме букв Ա и Թ. В этих буквах вторичные элементы согнуты соответственно в ломаную и дугу, причем таким образом, чтобы, во-первых, точка соприкосновения вторичного элемента с основным была той же, во-вторых, направление свободного конца этого элемента было по возможности тем же, и, в-третьих, их длины также сохранились:





Перейдем теперь к седьмой группе, символизирующей категорию сущности. В ней, как видно, семь букв, буква Է- седьмая в алфавите и его числовое значение 7. Это число в древности почиталось как магическое, оно считалось сущностью всего живого и не живого. Буква Ք является знаком Христа (хрисма) (именно поэтому Маштоц заканчивает свой алфавит ею, как бы освящая письмена божественным знаком). Буква Խ образована из буквы Ք вращением последней на 90 градусов по часовой стрелке и раскрытием кружочка (на что указал С. Муравьев). Вообще, в этой группе четыре буквы образованы вращением, причем так, что сумма этих вращений равняется нулю:




Самым сложным является образование буквы Ջ. Она получается вращением знака Ճ на 135 градусов против часовой стрелки и заменой треугольника на ромб. Затем к этим знакам присоединены по одному вторичному элементу эфира. В букве Ճ , таким образом два вторичных элемента - "вода" и "эфир", но, так как эфир считался первичным, он как бы покрывает другой элемент и буква Ճ относится к эфирной группе.

В восьмой группе в буквах Ձ, Չ, Շ вторичные элементы слегка повернуты, а в букве Ց сверху добавлен маленький кружочек, причина которого не совсем ясна. Возможно, это своего рода компенсация за сечения в этих буквах (и в букве Յ). В букве Շ использованы два элемента эфира. Почему? Потому что все количественные соотношения как между основными элементами, так и между вторичными должны быть гармоничными. Потому что, согласно древним философам, все в природе создано по законам гармонии. Все соотношения должны быть гармоничными, соответствовать определенным пропорциям. То, что между количествами основных элементов существует гармония, мы показали. Теперь посмотрим, какое соотношение существует между вторичными элементами, предварительно послушаем высказывание Платона по этому поводу. Согласно Платону, творец установил между первоэлементами "возможно более точные соотношения, дабы воздух относился к воде, как огонь к воздуху, и вода относилась к земле, как воздух к воде". Так были созданы тело космоса и его душа. Человек, как и все живое, и его душа созданы по образу и подобию космоса и его души и, следовательно, имеет те же прекрасные соотношения между частями, что и их прообраз. Чтобы проверить платоновские пропорции для нашего случая, сгруппируем буквы по философским элементам. Для элементов воздуха, воды, земли, огня и эфира соответственно получается следующая последовательность чисел: 2, 4, 8, 9, 14.

Вторая пропорция запишется как 4:8 = 2:4, то есть верна. Первая пропорция, как будто, не верна. Но обратим внимание на то, что из девяти элементов огня две - видимые и семь сливающихся, невидимых. Это не случайно. Отношение семи невидимых элементов огня к четырнадцати "невидимым" элементам (эфирам) равно тому же значению, что и во второй пропорции. Этот факт наводит на мысль, что Маштоц, имея пять вторичных элементов, должен был и элемент эфира связать с остальными четырьмя в аналогичную пропорцию, то есть он добавил третью пропорцию (для эфира) - отношение невидимых элементов огня к эфиру равно отношению одного видимого - к воздуху: 7:14=1:2. В этом случае оставшийся один видимый элемент огня займет свободное место в первой пропорции: 2:4=1:2. Таким образом, мы видим, что количество как основных, так и вторичных элементов не случайно, а подсчитано с математической точностью и глубоким философским смыслом, а их комбинация соответствует сложному мировоззрению древних.
Подробнее в профиле пользователя

Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
3 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Аватара пользователя
Армине (Автор темы)
Супермодератор
Супермодератор
Информация: Показать детали

Алфавит/Айбубен

Сообщение:#12  Сообщение Армине » 02 авг 2008, 21:51

УПОРЯДОЧЕНИЕ БУКВ В АЛФАВИТЕ


Текст:
Учеными давно подмечено, что армянский алфавит упорядочен согласно греческому, то есть те двадцать две буквы армянского алфавита, которые имеют греческий эквивалент, упорядочены аналогичным образом. Остальные же четырнадцать букв Маштоц вставил между первыми. Но каким образом? На этот вопрос никто не мог ответить до С. Муравьева.

Выше мы говорили о связи предлагаемой на суд читателей концепции о происхождении армянских букв с гипотезой С.Муравьева о данииловых письменах. Эта связь заключается в том, что Маштоц после создания букв взял таблицу данииловых знаков, дополнил и видоизменил ее согласно своему треугольнику, привел ее в соответствие греческому, а затем уже вставил в нее остальные буквы. С.Муравьевым предложена следующая таблица, объясняющая упорядочение армянского алфавита




Те буквы, которые отсутствуют в греческом (специфические), вставлены между рядами (или - что одно и то же - между столбцами) так, что их последовательность совпадает с последовательностью близких по звучанию букв самой таблицы. Вот что пишет С. Муравьев по этому поводу: "Основой для установления алфавитного порядка служит 24-клеточная матрица Данииловых письмен, в междурядья которой вставляются 12 новых букв: сперва гласные եւ Խ , затем фрикативные ճ, Ճ, h, x, (и те и другие в той же последовательности, что их исходные графены e, Ն и Թ, Յ, Խ, kh), наконец, аффрикаты (табличное расположение)".

И тут чувство прекрасного не покидает Маштоца: слева на пересечении горизонтальных и вертикальных линий расположены три буквы, а остальные расположены в квадрате 3x3. Вообще и тут существует множество гармонических соотношений, которые мы опускаем, чтобы не загромождать числовыми выкладками.

Гласная Ը, как специфическая, должна была находиться в междурядье, но в этом случае гласная Է в окончательном порядке оказалась бы на восьмом месте, что не устраивало Маштоца: она должна быть на седьмом, магическом, месте и символизировать сущность. Поэтому Маштоц знаку Ը, находящемуся в старой таблице, присваивает новую гласную Ը, а для гласной Է берет новый знак из своего треугольника.

Хотя в начале Маштоц придерживался греческого порядка, но наличие специфических букв позволило ему в итоге получить армянский алфавитный порядок..

Изображение
Подробнее в профиле пользователя

Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
3 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Аватара пользователя
Армине (Автор темы)
Супермодератор
Супермодератор
Информация: Показать детали

Алфавит/Айбубен

Сообщение:#13  Сообщение Человек Слева » 04 авг 2008, 13:39

siro_hetqerov писал(а):правда прелесть? :)

Не то слово, красота какая... :)
Ербек ми аса ербек.
Аватара пользователя
Человек Слева
Активный участник
Активный участник
Информация: Показать детали

Алфавит/Айбубен

Сообщение:#14  Сообщение Армине » 04 авг 2008, 14:58

Изображение
Գ - Г
Изображение
Ի - И
Изображение
Շ - Ш
Изображение
Ե - Е
Изображение
Ր - Р
Подробнее в профиле пользователя

Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
3 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Аватара пользователя
Армине (Автор темы)
Супермодератор
Супермодератор
Информация: Показать детали

Алфавит/Айбубен

Сообщение:#15  Сообщение Армине » 04 авг 2008, 15:00

:) Вот и слово 'Гишер'
Подробнее в профиле пользователя

Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
3 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Аватара пользователя
Армине (Автор темы)
Супермодератор
Супермодератор
Информация: Показать детали

Алфавит/Айбубен

Сообщение:#16  Сообщение Армине » 04 авг 2008, 15:00

НАЗВАНИЯ АРМЯНСКИХ БУКВ

Принято считать, что названия букв алфавитов пошли от финикийского. Греки, переняв алфавит от финикийцев, переняли также названия букв и, изменив их, сделали двуслогими. С тех пор при создании алфавитов принято было также давать буквам названия, которые помогают запоминанию алфавитного порядка.

Маштоц, создавая алфавит, также учел это обстоятельство. И здесь он подошел творчески, дав буквам простые, лаконичные названия. Если при расположении букв в алфавит Маштоц придерживался греческого порядка, то этот вопрос он решил по-другому. Названия греческих букв в основном двуслогие, Маштоц же решил дать своим буквам краткие, однослоговые названия (исключение составляет имя տառի "ինի" буквы "ի", причина которой будет пояснена). Но каким образом? До сих пор никто не мог ответить на этот вопрос. Предлагаемый на суд читателей принцип конструирования армянских букв помог решить и эту задачу.

Анализируя названия армянских букв, Г.Ачарян некоторые из них уподобил греческим и семитским. Затем он разделил большинство названий армянских букв в следующие пять групп:


դա, զա, ծա, ձա, շա, չա, ռա

է, ժէ, խէ, ճէ, պէ, ջէ, սէ, րէ, քէ

ո, թո, հո, ցո

բեն, կեն, մեն

լիւն, տիւն, հիւն

В эти группы входят 26 букв, отсутствует всего 10. Такая группировка наводит на мысль, что Маштоц, давая названия буквам, группировал их по гласным. Следовательно, если мы дополним их остальными буквами - а для этого необходимо будет ввести еще две группы (для гласных "ի" и Ը) - то придем к полной группировке названий букв. Отсюда видно, что Маштоц, давая буквам названия, разбил их на семь групп - по числу гласных. Гласные Ա и Է получили по девять букв, гласные Ո и ՈՒ вместе получили также девять (соответственно пять и четыре). То же должно было быть и для гласных Ե и Ի (пять и четыре), но, так как имелась еще последняя - "слабая" гласная Ը, то, чтобы не нарушалось общее равновесие, Маштоц в группе "Ի" оставил четыре слога на три буквы. Так буква Ի получила двуслоговое название - ինի.

Здесь мы указали группы схожих названий букв. Но как были получены сами группы, то есть по какому принципу буквы попали в ту или иную группу? Маштоц снова использовал свой принцип построения алфавита. Чтобы не загромождать текст объяснениями, касающимися данного вопроса, мы не приводим соответствующую им часть. Отметим только, что понятия гармонии, пропорции и мистика чисел играли решающую роль и в этом вопросе.
Подробнее в профиле пользователя

Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
3 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Аватара пользователя
Армине (Автор темы)
Супермодератор
Супермодератор
Информация: Показать детали

Алфавит/Айбубен

Сообщение:#17  Сообщение Армине » 04 авг 2008, 15:02

ОСНОВНАЯ ОШИБКА ИССЛЕДОВАТЕЛЕЙ АРМЯНСКОГО АЛФАВИТА


Текст:
Проблемой происхождения армянского алфавита занималось немало арменоведов. Многие исследователи до последнего времени считали, что Маштоц не создал, а модифицировал знаки греческого (возможно, сирийского) алфавита, о чем, как бы резюмируя эту точку зрения, говорит покойный ныне академик Э. Агаян в книге "Месроп Маштоц". "Почти всех арменистов, когда-либо занимавшихся вопросом создания месроповского алфавита, интересовал вопрос о том, модификацией каких букв, какого алфавита построил Месроп свои буквы". Именно здесь, по нашему мнению, кроется ошибка, которая, сделавшись догмой, не позволила многим исследователям продвинуться к истине. Здесь ради справедливости следует отметить, что в упомянутой книге Э. Агаяна правильно отмечено, что "Графические формы букв месроповского алфавита представляют собой определенную систему, а эта система отражает определенные графические принципы", зато далее, непонятно почему, утверждается "... причем принципы, имеющие наиболее общий характер, мы находим именно в форме буквы ¦ (?). Приведенное утверждение вызывает глубокое сомнение. Не ясно, как можно, модифицируя буквы какого-то алфавита, получить в результате оригинальный алфавит (тут имеется в виду графика букв), к тому же еще представляющий собой систему, построенную по определенным графическим принципам. Думается, исследователей ввела в заблуждение незначительная схожесть некоторых эквивалентных букв греческого и армянского алфавитов. Что начертания армянских букв представляют систему, отражающую определенные графические принципы, то это действительно имеет место, и настоящая работа имеет целью показать обнаруженные автором принципы конструирования букв, подчиненные строгой закономерности, случайный характер которой исключается и, следовательно, она должна соответствовать творческому замыслу Маштоца. Причем эти принципы и закономерности являются не только графическими, но и философскими. Более того,забегая вперед, можем сказать, что философские принципы как бы предопределили графические.

Прежде чем перейти к изложению данного принципа, упомянем об одной гипотезе, которая дала толчок к его раскрытию. Во втором номере журнала "Литературная Армения" за 1985г. опубликована работа московского филолога С. Муравьева "Тайна Месропа Маштоца", в которой приводятся обнаруженные им закономерности в части армянских букв, имеющих греческий эквивалент (известно, что порядок армянских букв, имеющих греческий эквивалент, совпадает с порядкам греческого алфавита). Это дало ему возможность выдвинуть гипотетическую таблицу "данииловых письмен". Недостающие же буквы месроповского алфавита С. Муравьев выводит из знаков этой таблицы с помощью изменений и различных деформаций, тем самым невольно становясь приверженцем "теории модификации". Фактически С. Муравьев выдвинул две гипотезы о данииловских и месроповских письменах, причем предполагаемая таблица данииловских знаков показалась ему настолько искусственной, что он решил, что это был не алфавит, а тайнопись. Критики С.Муравьева считают, что его рассуждения надуманы, потому что от данииловых письмен в историографии не осталось следа. Относительно надуманности можно сказать, что С.Муравьев не взял эти знаки с потолка, а вывел их из нашего алфавита, причем не произвольно, а из тех букв, которые имеют греческий эквивалент и в которых существуют закономерности. С этим фактом мы не можем не считаться. Что же касается второй гипотезы С. Муравьева о месроповских письменах то данная работа опровергает ее в основе.
Подробнее в профиле пользователя

Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
3 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Аватара пользователя
Армине (Автор темы)
Супермодератор
Супермодератор
Информация: Показать детали

Алфавит/Айбубен

Сообщение:#18  Сообщение Армине » 13 авг 2008, 11:37

ՀԱՅԿԱԿԱՆ ԱՅԲՈՒԲԵՆԻ ԻՄԱՍՏԸ ԵՎ ԿԱՌՈՒՑՄԱՆ ՍԿԶԲՈՒՆՔԸ

ՀԱՅՈՑ ԳՐԵՐԻ ԽՈՐՀՐԴԱՎՈՐ ԱՇԽԱՐՀ
Текст:
Աշխարհում գոյություն ունեցող գրերի թիվը հասնում է տասնյակների (եթե ոչ հարյուրների): Դրանցից մի մասը տարբեր պատճառներով դուրս է եկել օգտագործման ոլորտից, իսկ մյուս մասը շարունակում է մշտապես ծառայել մարդկանց` նրանց գործունեության տարբեր ոլորտներում: Չնայած մարդիկ գրերն օգտագործում են շատ հաճախ (համարյա թե ամեն օր), սակայն երբեք չեն մտածում այն մասին, թե ի՞նչ են իրենցից ներկայացնում տառանշանները, զարգացման ի՞նչ ճանապարհ են անցել նրանք, մինչեւ ժամանակակից տեսքն ընդունելը, ի՞նչ իմաստ է դրված եղել սկզբնապես նրանց հիմքում եւ ինչու՞ են նրանք դասավորված այբուբենում այսպիսի հերթականությամբ դեւ ոչ մեկ ուրիշ: Թվում է, թե այս հարցերի պատասխանները երբեք չեն գտնվի, քանի որ այբուբենները ստեղծվել են հեռավոր` մոռացված անցյալում: Սակայն, մարդկային միտքը` թափանցելով բնության, տիեզերքի եւ միկրոաշխարհի գաղտնիքների մեջ, ստեղծելով ժամանակակից օդային եւ ջրային նավեր, արբանյակներ, հաշվիչ մեքենաներ, ռոբոտներ եւ գիտության ու տեխնիկայի այլ սարքավորումներ, չի կարող աչքաթող անել անցյալից մնացած գրավոր հուշարձանները: Չբացահայտված որեւէ բան ժամանակի ընթացքում բացահայտվում է: Ճիշտ է, դրա համար հաճախ պահանջվում են գիտնականների բազմաթիվ սերունդների ջանքեր, իսկ ամեն հարյուր տարի, իսկ որոշ դեպքերում ավելի երկար ժամանակահատված: Դա պայմանավորված է ոչ միայն հիմնահարցերի բարդությամբ, այլեւ նրանց արդիականությամբ: Չէ՞ որ, նույնիսկ, միայն ֆիզիկայի հայտնագործություններից շատերը պահանջեցին ամբողջ աշխարհի գիտնականներից ստեղծագործական ջանքերի միասնական առավելագույն լարում:

Գիտության ամեն մի բնագավառ` կախված արդիականությունից, անցել է իր յուրահատուկ զարգացումը` մշտապես փոխազդեցության մեջ լինելով այլ բնագավառների հետ: Սակայն գրավոր մշակույթի պատմությամբ զբաղվող գիտնականների թիվը շատ չնչին է, քանի որ այդ բնագավառը գտնվում է հնեաբանության, պատմության եւ լեզվաբանության հատման տեղում: Այս պատճառով էլ այն երբեք չի եղել արդիական, եւ այս բնագավառում դեռեւս պահպանվել են շատ ու շատ չբացահայտված գաղտնիքներ:

Այս տողերի հեղինակին բախտ է վիճակվել թափանցել Մեծ Մեսրոպ Մաշտոցի կողմից ստեղծված հայոց այբուբենի գաղտնիքների մեջ: Նրա առաջ բացվել են այն աշխարհը, աշխարհայացքը եւ փիլիսոփայությունը, որոնք ընկած են մեսրոպյան այբուբենի հիմքում: Մաշտոցի կողմից տառանշանների ստեղծման մեխանիզմը եւ ալգորիթմը այնքան էլ բարդ չեն, ինչը մեկ անգամ եւս հաստատում է հայտնի ճշմարտությունն այն մասին, որ ամեն մի հանճարեղ միաժամանակ պարզ է, սակայն աշխարհընկալումը, իմաստը, որոնք դրված են նշանների հիմքում, ինչպես առանձին-առանձին, այնպես էլ ընդհանրության մեջ վերցրած` չափազանց բարդ են: Առաջարկված վարկածի ճշմարտության մասին է խոսում այն հանգամանքը, որ, հեղինակին հաջողվել է` կիրառելով այդ վարկածը, բացահայտել մյուս հնագույն այբուբենների գաղտնիքները, ինչն, ընդհանրապես, ուրվագծում է հնագույն այբուբենների առաջացման ապագա տեսության եզրերը: Մեսրոպյան տառերի կառուցման այս սկզբունքը` լինելով բավականաչափ պատկերավոր, հնարավորություն կտա այբուբենը սովորող մարդկանց շատ արագ հիշել այն: Հենց այս հանգամանքն է, որ ստիպեց հեղինակին ձեռնարկել գրքի գրելը:

Գալիս է պահը եւ երեխան իր փոքրիկ ձեռքերով վերցնում է այբբենարանը, որպեսզի, մոլորվելով տառերի անտառում, ճանաչի մայրենի լեզվի հնչյունները: Ամեն տարի հազարավոր հայ երեխաներ, որոնք սփռված են աշխարհի չորս կողմերում, սովորում են մեսրոպյան հրապուրիչ եւ բարեկազմ այբուբենը, որպեսզի դրա միջոցով ճանաչեն ինչպես հնչեղ եւ հարուստ հայոց լեզուն, այնպես էլ շրջակա աշխարհը, գիտության ու մշակույթի արժեքները: Այբուբենին ծանոթանում են նաեւ այն բազմաթիվ մեր հայրենակիցները, որոնք դաժան ճակատագրի բերումով զրկված են եղել մայրենի լեզվով սովորելու հնարավորությունից: Հայոց լեզուն ուսումնասիրվում է նաեւ տարբեր երկրների հայագիտության ամբիոններում: Սովորում են նաեւ լեզվաբանները եւ դիվանագետները, որոնց հետաքրքրությունը Հայաստանի նկատմամբ առաջացել է վերջին տարիներին: Եթե քաղաքագետների եւ դիվանագետների հետաքրքրությունն առաջացել է Արցախյան հիմնահարցի հետ կապված ազգային հզոր վերելքի պատճառով, ապա պատմաբանների եւ լեզվաբանների հետաքրքրության պատճառն այլ է, բայց նույնպես շատ նշանակալից: Դա Իվանովի եւ Գամկրելիձեի առաջարկած` հնդեվրոպացիների ծագման նոր տեսությունն է: Համաձայն այդ տեսության, հնդեվրոպական ժողովուրդների նախահայրենիքը Հայկական լեռնաշխարհն է, այն տարածքը, որն ընկած է Վանա եւ ՈՒրմիա լճերի միջեւ, որտեղից մի քանի հազար տարի առաջ հնդեվրոպացիները սփռվել են դեպի Արեւմուտք` Եվրոպա, եւ դեպի Արեւելք` Պարսկաստան եւ Հնդկաստան: Այս տեսությունը, որը հայտնի լեզվաբանների կողմից շարադրված է երկու մեծածավալ հատորներում` հագեցված լեզվաբանությունից, պատմությունից եւ այլ բնագավառներից վերցրած բազմաթիվ փաստերով, գիտնականներին ստիպում է նոր տեսանկյունից դիտարկել պատմական եւ մշակութային բազմաթիվ գործընթացները: Համապատասխանաբար, հայ ժողովրդի եւ Հայաստանի ծագման հիմնահարցը գիտնականներից պահանջում է հրաժարվել անցյալում ընդունված շատ ու շատ դոգմաներից: Ամեն դեպքում Հայաստանի հնագույն պատմությունը եւ հայոց լեզուն դեռ երկար կմնան այն լեզվաբանների, պատմաբանների, ազգագրագետների ուշադրության կենտրոնում, որոնք զբաղվում են հնդեվրոպացիների ծագման հիմնահարցերով, իՆչից մեր ազգային գիտությունը կարող է միայն ու միայն շահել:

Սակայն վերադառնանք մեզ հետաքրքրող բուն թեմային` այբուբենին եւ նրա կառուցման սկզբունքին: Այս գրքում մենք համառոտակի եւ մատչելի կշարադրենք այդ սկզբունքը, որը, լինելով ինքնին հետաքրքիր եւ պարունակելով մեծ ծավալի գիտական տեղեկություններ, թույլ է տալիս նկատել բոլոր տառանշանների կառուցվածքը, նրանց նմանությունները եւ տարբերությունները, կարգավորվածությունը եւ անվանումները: Այս ամենը, ընդհանուր առմամբ, օգնում է հեշտ հիշել հայոց տառերը, ինչը պետք է հետաքրքրի բոլոր նրանց, ով պատրաստվում է ուսումնասիրել լեզուն, ու նաեւ նրանց, ում հետաքրքրում է Հայաստանի պատմությունը եւ մշակույթը: Դա առավել եւս կարեւոր է դառնում, եթե հաշվի առնենք, որ երբեմն մամուլում, հայտագրերում (աֆիշներ) եւ հայտարարություններում օգտագործում են այնպիսի տառատեսակներ, որոնք ոչ թե հեշտացնում, այլ դժվարացնում են ընթերցումը: Լույս են տեսնում նաեւ հատուկ նկարազարդ այբբենարաններ, որոնք հեղինակների մտայնությամբ պետք է դյուրացնեն այբուբենի հիշելը, սակայն իրականում բերում են հակառակ արդյունքի, որովհետեւ օգտագործած տառատեսակը եւ նկարազարդումները շատ անհաջող են ընտրված: Այս փաստերը նույնպես դրդեցին հեղինակին շարադրել իր կողմից բացահայտած հայոց այբուբենի կառուցման սկզբունքը, որը կհետաքրքրի նաեւ պլակատի եւ տառատեսակների նկարիչներին: Այս նպատակին հասնելու համար երբեմն ստիպված ենք լինելու ընկղմվել այդ հեռավոր ժամանակաշրջանի պատմական մթնոլորտի մեջ, որպեսզի ընթերցողը որոշ պատկերացում ստանա հայոց այբուբենի ստեղծման շարժառիթների եւ նպատակի մասին եւ ընդհանուր գաղափար կազմի գրավոր մշակույթի պատմության մասին:
Подробнее в профиле пользователя

Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
3 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Аватара пользователя
Армине (Автор темы)
Супермодератор
Супермодератор
Информация: Показать детали

Алфавит/Айбубен

Сообщение:#19  Сообщение Армине » 13 авг 2008, 11:38

ԳՐԵՐԻ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ՀԱՄԱՌՈՏ ԱԿՆԱՐԿ
Մարդկության զարգացման պատմության մեջ գրերը խաղացել են չափազանց մեծ դեր: Նրանք իրենցից ներկայացնում են մի հզոր շարժիչ ուժ գիտության եւ մշակույթի զարգացման գործում: Գրերի շնորհիվ է, որ հնարավորություն ունենք օգտագործելու գիտելիքների այն մեծ պաշարը, որը մարդկությունը կուտակել է իր գործունեության բոլոր ոլորտներում:

Գիրն ի հայտ է եկել մարդկության զարգացման որոշակի փուլում եւ ունի մի քանի հազար տարվա պատմություն: Հեռավոր տարածությունների վրա հաղորդակցվելու, գիտելիքները պահպանելու եւ հաջորդ սերունդներին փոխանցելու անհրաժեշտությունն էր, որ կյանքի կոչեց գիրը: Ձայնային լեզվի նկատմամբ այն լրացուցիչ հաղորդակցման միջոց է հանդիսանում: Գրի հայտնվելը ինքնին մտածելակերպի որակական փոփոխության վկայություն է, քանի որ պահանջում էր գիտակցության եւ ուշադրության որոշակի լարում: Գիրը, փաստորեն, մարդու ստեղծագործական գործունեություն է: Գրերի պատմությունը սերտորեն կապված է լեզվի զարգացման, ժողովրդի պատմության եւ մշակույթի հետ: ՈՒստի գրերի ուսումնասիրությունը տեղեկությունների աղբյուր է ինչպես լեզվի, պատմության, մշակույթի, այնպես էլ մշակույթների փոխադարձ կապերի եւ ազդեցությունների մասին:

Իրենց զարգացման ճանապարհին գրերն անցել են մի քանի փուլեր: Այդ փուլերը որոշվում են գրերի տեսակներով, որոնք իրենց հերթին պայմանավորվում են այն հանգամանքով, թե ձայնային լեզվի որ տարրերն են (ամբողջական նախադասություններ, բառեր, վանկեր, հնչյուններ) ծառայել որպես միավոր: Գիտնականները սովորաբար տարբերում են գրերի չորս տեսակները. պատկերագրային, գաղափարագրային, վանկային եւ հնչյունա-տառային, չնայած նրանց միջեւ միշտ չէ, որ եղել են հատուկ սահմաններ եւ, հետեւաբար, գոյություն են ունեցել նաեւ անցումային տեսակներ:

Խոսելով գրերի տեսակների մասին, պետք չէ պատկերացնել, թե անցումը մեկից` մյուսը, թեկուզ եւ նույն ժողովրդի մոտ, եղել է հարթ եւ անընդհատ: Ավելի հաճախ անցումները բարդ բնույթ են կրել եւ երբեմն նույնիսկ ընդհատվել երկար ժամանակով: Որոշ ժողովուրդների մոտ գրի տեսակը պահպանվել է երկար ժամանակ, չվերափոխվելով մեկ ուրիշ տեսակի (օրինակ, չինացիների հիերոգլիֆները), իսկ մեկ ուրիշ ժողովուրդ էլ գրի տեսակը ընդօրինակել է ավելի առաջավոր ու կատարյալ տեսակից եւ հարմարեցրել սեփական լեզվին: Այդպես են վարվել հույները, որոնք, վերցնելով փյունիկյան այբուբենը, ձեւափոխել եւ կատարելագործել են այն (աշխարհում առաջին անգամ տառանշաններ օգտագործելով ձայնավորների համար): Բայց դա չի նշանակում, թե մինչ այդ հույները գրեր չեն ունեցել: Նույն ձեւով են վարվել Եվրոպայի ժողովուրդները` լատինական այբուբենը հարմարեցնելով իրենց մայրենի լեզուներին: Այդպես են վարվել նաեւ աշխարհի շատ ու շատ ժողովուրդներ: Գրի տեսակը կարող էր նաեւ բռնի պարտադրվել կախյալ ժողովրդին իշխող ժողովրդի կողմից: Խոսելով գրի այս կամ այն տեսակի առաջացման մասին, պետք է հաշվի առնել նաեւ նրա անհրաժեշտությունը տվյալ դարաշրջանում: Չէ՞ որ հին պետություններում գրերը գտնվում էին քրմերի եւ հոգեւորականների ձեռքում եւ ժողովրդի մեջ դրանք լայնորեն տարածելու անհրաժեշտություն չկար:

Հայաստանը` գտնվելով միշտ հնագույն քաղաքակիրթ աշխարհի խաչմերուկում, ունեցել է գրերի բոլոր տեսակները` պատկերագրեր, հիերոգլիֆներ, սեպագրեր եւ, վերջապես, այբուբեն, չնայած դրանց միջեւ հարթ, անընդհատ անցում չի եղել: Սեպագիրն, օրինակ, վերցվել է ասորիներից, ձեւափոխվել եւ կատարելագործվել: Դա Հայաստանի պատմության, այսպես կոչված, ուրարտական շրջանն է: Դրանից հետո, սկսած Մեծ Ալեքսանդրի արշավանքներից, գալիս է հելլենիզմի դարաշրջանը, երբ ամենուրեք, այդ թվում եւ Հայաստանում, օգտագործվում էր հունական այբուբենը: Մինչեւ այժմ էլ գիտնականները վիճում են` եղե՞լ են արդյոք նախամաշտոցյան գրեր, նկատի ունենալով գրի այբբենական տեսակը: Այս բնագավառում չպարզված շատ հարցեր կան: Ամեն դեպքում Մաշտոցի գործունեությանն անմիջապես նախորդող ժամանակաշրջանում Հայաստանում գոյություն չի ունեցել ազգային այբուբեն: Հայկական դպրոցներում օգտվել են հունական եւ սիրիական լեզուներից:
Подробнее в профиле пользователя

Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
3 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Аватара пользователя
Армине (Автор темы)
Супермодератор
Супермодератор
Информация: Показать детали

Алфавит/Айбубен

Сообщение:#20  Сообщение Армине » 13 авг 2008, 11:40

ՀԱՅՈՑ ԱՅԲՈՒԲԵՆԻ ՍՏԵՂԾՄԱՆ ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆԸ
Текст:
Հայոց այբուբենի ստեղծման մասին պատմում են մեզ, նախ եւ առաջ, Մաշտոցի սիրված աշակերտներից Կորյունը` իր "Վարք Մաշտոցի" գրքում, եւ Մովսես Խորենացին` իր "Հայոց պատմություն" գրքում: Մյուս պատմիչներն օգտվել են նրանց կողմից բերված տեղեկություններից: Նրանցից մենք իմանում ենք, որ Մաշտոցը ծնվել է Տարոն աշխարհի Հացեկաց գյուղում` Վարդան անունով բարեհամբավ եւ առաքինի մարդու ընտանիքում: Մանուկ հասակում սովորել է հունարենը: Հետագայում` գալով հայոց Արշակունիների արքունիք, գործի է անցնում որպես գրագիր եւ թագավորական հրամանների կատարածու: "Մաշտոց" անունը հնագույն ձեւով հիշատակվում է որպես "Մաժդոց": Հայտնի պատմաբան Ղ. Ալիշանը այն բխեցնում է "Մազդ" արմատից, որն, ըստ նրա, պետք է ունենար "սուրբ" իմաստը: "Մաժդ", "Մազդ" արմատը կարելի է նկատել "Արամազդ" եւ "Մաժան" (Մաժ(դ)ան-ը դ-ի հետագա զեղչմամբ) անուններում: Խորենացու մոտ վերջինս հիշատակվում է որպես բարձրագույն քրմի անուն: Մեր կարծիքով ճիշտ է Ա. Մարտիրոսյանի ենթադրությունն այն մասին, որ "Մաշտոց" անունը կապված է հեթանոսական-քրմական ժամանակաշրջանի նրա տոհմանունի հետ: Հայտնի է, որ հայերի կողմից քրիստոնեությունն ընդունելուց հետո, քրմերի զավակները ծառայության տրվեցին քրիստոնեական եկեղեցիներում: Ալբիանների նշանավոր տոհմն ուներ քրմական ծագում (հայկական եկեղեցական դինաստիա): Նույն ծագումը կարող էր ունենալ Վարդանի տոհմը, իսկ "Մաշտոց" անվանումը, համապատասխանաբար, կարող էր լինել տոհմի հին անվան հիշատակը: Անվիճելի է, որ Մաշտոցի տոհմը պատկանում էր բարձր դասին, որի վկայությունն են նրա կրթությունն ու գործունեությունն արքունիքում: Կորյունը գրում է. "Նա տեղյակ ու հմուտ էր աշխարհական կարգերին, իր զինվորական արվեստով սիրելի էր դարձել իր զորականներին":

Այսպես է սկսվում նրա հիմնական գործունեությունը, այսպես է նա մտել եկեղեցու պատմություն որպես երկրորդ լուսավորիչ: Նրա լուսավորչական գործունեության, իսկ հետագայում էլ այբուբենի ստեղծման շարժառիթները հասկանալու համար պետք է պատկերացնել այն իրավիճակը, որում հայտնվել էր Հայաստանը իր պատմության այդ շրջանում, եւ նրա ներսում ու նրա շուրջ տիրող մթնոլորտը:

Հայաստանը գտնվում էր երկու հզոր տերությունների` Արեւելահռոմեական կայսրության եւ Պարսկաստանի միջեւ: III դարում Պարսկաստանում Արշակունիների փոխարեն իշխանության եկավ Սասանյանների դինաստիան, որը մտադրություն ուներ կատարել կրոնական վերափոխում: Շապուհ I-ի օրոք Պարսկաստանում պետական կրոն է դառնում զրադաշտությունը: Պարսկաստանը միտք ուներ այդ կրոնը պարտադրել Հայաստանին, թեկուզ եւ բռնի ուժով: Որպես պատասխան քայլ 3Օ1 թ. Հայոց Տրդատ թագավորը քրիստոնեություն ընդունեց: Այդ առիթով, Մարտիրոսյանը դիպուկ նկատում է. "Հայաստանի քրիստոնեացումը III դարի վերջում - IV-ի սկզբում պատասխան էր Պարսկաստանում կատարված կրոնական վերափոխման: Թե' Պարսկաստանում, եւ թե' Հայաստանում այդ կրոնները մտցվել են թագավորական հատուկ հրամանով, որպես քաղաքական կամքի դրսեւորում: Առաջին դեպքում կրոնը քարոզում էր բռնություն, իսկ երկրորդ դեպքում` պաշտպանություն:

387թ. Բյուզանդիան եւ Պարսկաստանը միմյանց մեջ են բաժանում Հայաստանը: Հայ ժողովուրդը չի ուզում հաշտվել իր այդ վիճակի հետ: Հայոց Արշակունիների դինաստիան ձգտում էր վերականգնել իր թագավորության ամբողջականությունը: Նրա միակ դաշնակիցն այդ գործում Հայոց եկեղեցին էր, քանի որ նախարարները զբաղված էին իրար դեմ մղվող պառակտիչ պատերազմներով: Այսպիսով, եկեղեցին այն հաշտարար ուժն էր, որ` կանգնելով միմյանց դեմ պայքարող նախարարների միջեւ, կարող էր ոտքի հանել ժողովրդին: Այս պահին է ծնվում քրիստոնեությունն ազգայնացնելու գաղափարը: Չէ՞ որ քրիստոնեությունը` Միջագետքից Հայաստան մուտք գործելով, հելլենիզմի պայմաններում քարոզվում էր օտար լեզվով եւ այդ պատճառով հասկանալի չէր ժողովրդին: Առաջացավ հայոց լեզվով ազգային-քրիստոնեական գրականություն ստեղծելու անհրաժեշտություն: Եթե մի ամբողջ դար քրիստոնեության ընդունումից հետո եկեղեցին, համաձայն իր աշխարհաքաղաքական ուղղվածության, ազգային գրերի կարիքը չուներ, ապա այժմ, երկրի բաժանումից հետո, ամեն ինչ փոխվում էր` եկեղեցին ձգտում էր ազգայնացվել, որպեսզի դառնա հասարակությունը միավորող միջուկ: Հենց այս ժամանակ է առաջանում ազգային գրերի անհրաժեշտությունը:

Այսպիսով, Հայաստանի քաղաքական վիճակն է ստիպում Մաշտոցին թողնել ծառայությունն արքունիքում եւ դառնալ անապատական (отшельник): Նա զրադաշտության դեմ ուղղված ստեղծագործություններ է պատվիրում ժամանակի ամենահայտնի մարդկանցից մեկին` Թեոդորոս Մոմսուեթացուն: Միաժամանակ նա ուղեւորվում է Գողթն գավառ, որը գտնվում էր Պարսկաստանի սահմանների անմիջական հարեւանությամբ եւ, հետեւաբար, պարսկական առավել ուժեղ ազդեցության տակ էր: Այս առիթով Ա. Մարտիրոսյանն իր գրքում հանգում է հետեւյալ մտքին. "Մաշտոցը թողնում է արքունիքը ոչ թե հիասթափության պատճառով, այլ որոշակի մտադրությամբ, այն է. պայքար կազմակերպել պարսկական ազդեցության եւ զրադաշտության ուժեղացման դեմ Հայաստանի այն մասում, որն անցել էր Պարսից տիրապետության տակ" եւ եզրակացնում. "այսպիսով, չնայած իր քարոզչական գործունեությունը սկսեց քրիստոնեության տարածման նպատակով, սակայն նաեւ զրադաշտության դեմ պայքարելու ակնհայտ մտադրությամբ` քրիստոնեությունն արդեն արմատավորվել էր Հայաստանում եւ մի ամբողջ դար գոյություն ուներ որպես պետական կրոն, այնպես որ այն քարոզելու առանձնապես մեծ անհրաժեշտություն չկար, եթե չլիներ այդ հարցը: Քրիստոնեությանը պետք էր տալ հատուկ ուղղվածություն` գրգռելով զրադաշտության դեմ, մի ուսմունքի, որի կրողը թշնամական պարսկական պետությունն էր: Կրոնական ուսմունքը վերածվում էր զենքի": Մաշտոցը տեսնում էր, որ քարոզչական գործունեությանն ուղղված իր մեծագույն ջանքերը շոշափելի արդյունքներ չեն բերում, եւ, հետեւաբար, անհրաժեշտ էր գտնել պայքարի նոր` լրացուցիչ միջոց: Որպես այդպիսին կարող էր հանդես գալ ազգային գրականությունը: Ըստ Կորյունի, Գողթնում տարած իր գործունեությունից հետո Մաշտոցը "մտքում դրեց ավելի հոգալ նույնպես համայն աշխարհի (հայոց - Ս.Բ.) ժողովրդին մխիթարելու մասին, ուստի եւ ավելացրեց մշտամռունչ աղոթքն ու բազկատարած պաղատանք առ Աստված եւ անդադար արտասուքը, մտաբերելով առաքյալի խոսքը. եւ ասում էր հոգալով. "Տրտմություն է ինձ համար, եւ անպակաս են իմ սրտի ցավերն իմ եղբայրների եւ ազգակիցների համար":

Եվ այսպես` պաշարված տխուր հոգսերով, կարծես թե մտորումների ցանցով պարուրված, նա ընկել էր դժվարագույն, օրհասական դրությունից ելք գտնելու մասին մտածմունքների հորձանուտը: Երեւի թե, այս պահին նրա մոտ առաջացավ ազգային այբուբենի ստեղծման մասին փրկարար միտքը: Նա կիսեց այդ մտորումները Սահակ Պարթեւի հետ, որը բարեմաղթեց դրանք եւ օգնելու պատրաստակամություն հայտնեց:

Որոշվեց հրավիրել եկեղեցական ժողով, բարձրագույն հոգեւորականության համաձայնությունը ստանալու նպատակով: Կորյունը վկայում է. "Շատ հարցուփորձով ու որոնումով պարապեցին եւ շատ նեղություններ կրեցին. հետո եւ իրենց առաջուց ուզած բանի մասին իմաց տվեց Հայոց թագավորին, որի անունը Վռամշապուհ էր կոչվում": Թագավորը, որը գտնվում էր երկրի սահմաններից դուրս, վերադառնալով` Մաշտոցին, Սահակին եւ մյուս հոգեւոր հայրերին գտավ այբուբենի ստեղծման հոգսերով տարված: Այստեղ թագավորը պատմեց, որ Միջագետքում գտնվելու ժամանակ հոգեւորական Աբելից իմացել է սիրիական եպիսկոպոս Դանիելի մոտ պահվող գրերի մասին, որոնք Դանիելը գտել է պատահականորեն, եւ իբր թե դրանք հայկական հին, մոռացված գրեր են: Իմանալով այս մասին, ժողովը խնդրեց թագավորին սուրհանդակ ուղարկել այդ գրերը բերելու համար: Այդպես էլ արվեց: Թագավորը, Մեսրոպը եւ Սահակը` ստանալով ցանկալի գրերը, շատ ուրախացան: Բոլոր գավառներից մանուկներ հավաքեցին գրերը սովորեցնելու համար: Սովորեցնելուց հետո թագավորը հրամայեց, նրանք գնան եւ բոլոր գավառներում սովորեցնեն այդ գրերը: Կորյունը պատմում է. "...եւ մոտ երկու տարի իր ուսուցչությունն արեց ու նույն նշանագրերով տարավ: Իսկ երբ հասկացան, որ այդ նշանագրերը բավական չեն հայերեն լեզվի սիղոբաներ-կապերն ամբողջությամբ արտահայտելու համար,... ապա դարձյալ երկրորդ անգամ նույն հոգսի մեջ ընկան...": Դրա պատճառով գրերն այլեւս չօգտագործվեցին: Այսպիսին է, այսպես կոչված, Դանիելյան գրերի պատմությունը, որը, ցավոք սրտի, տեղ չի գտել պատմագրության մեջ, եւ այդ պատճառով գիտնականների շրջանում մինչեւ այժմ էլ բազմաթիվ ավելորդ վիճահարույց հարցեր են քննարկվում: Առաջին` ինչ իմաստ պետք է տալ "գտավ" արտահայտությանը: Նա գրերը գտավ հին մատյաններում, թե՞ ինքը ստեղծեց: Երկրորդ` եթե նա դրանք գտավ մատյաններում, ապա արդյո՞ք դրանք հին հայկական, մոռացված գրեր էին, թե՞ դրանք արամեական գրեր էին, որոնց նա սխալմամբ հայկականի տեղ դրեց (սիրիական լեզվում "արամեական" եւ "հայկական" խոսքերը համարյա թե նույն ձեւով են գրվում): Հր. Աճառյանը գտնում է, որ դրանք կարող էին լինել հայկական հին գրեր, որոնք IV-V դարերում արդեն չէին գործածվում: Այս բոլորը ենթադրություններ են, որոնք չեն պարզում իրական պատկերը: Չպարզվեց այն նաեւ Ս. Մուրավյովի կողմից առաջադրված այն վարկածից հետո, որը մենք դեռ կբերենք ստորեւ:

Թողնենք Դանիելյան գրերը, որոնց մասին մենք դեռ կխոսենք եւ հետեւենք Մաշտոցի հետագա քայլերին: Մովսես Խորենացին պատմում է. "Սրանից հետո ինքը` Մեսրոպը, աշակերտներով իջնում է Միջագետք նույն Դանիելի մոտ, եւ նախկինից ավելի բան չգտնելով` անցնում է Եդեսիա": Գտնվելով մշակութային կենտրոններից մեկում` Եդեսիայում, այցելում է տեղի գրադարանը, որտեղ, հավանաբար, գրերի եւ նրանց կառուցման սկզբունքների մասին հին աղբյուրներ կային (այս միտքը թվում է համոզիչ, քանի որ ընթերցողների դատին ներկայացվող սկզբունքում պարունակվում է գրերի մասին գոյություն ունեցող հնագույն հայեցակետը): Անհրաժեշտ սկզբունքը եւ կառուցման գրաֆիկան որոշ ժամանակ փնտրելուց հետո Մաշտոցը վերջապես հասնում է իր նպատակին` ստեղծում է հայոց այբուբենը: Նա ոչ միայն հետեւեց այբուբենների կառուցման հնագույն, գաղտնի սկզբունքներին, այլեւ կատարելագործեց դրանք: Արդյունքում ստեղծվեց թե' գրաֆիկայի եւ թե' հնչունաբանության տեսակետից յուրահատուկ եւ կատարյալ այբուբեն, ինչը ընդունվում է բազմաթիվ հայտնի գիտնականների կողմից: Նույնիսկ ժամանակը չկարողացավ շոշափելի ազդեցություն թողնել նրա վրա:

Խորենացին իր "Հայոց պատմության" մեջ այսպես է նկարագրում Մաշտոցի կողմից այբուբենի ստեղծման բուն գործողությունը. "Եվ տեսնում է ո'չ երազ քնի մեջ, ո'չ տեսիլք արթնության մեջ, այլ սրտի գործարանում նրա հոգու աչքերին երեւում է աջ ձեռքի թաթ` քարի վրա": Այստեղ բերված է Մաշտոցի պայծառատեսության պահի զարմանալի նկարագիրը (հայտնի է, որ պայծառատեսությունը աջակցում է ստեղծագործական հայտնագործության, որը կատարվում է ուղեղի ամենաբարձր լարման պահին): Դա նման է գիտության պատմության մեջ հայտնի դեպքերին: Համեմատելու համար վառ օրինակ է հանդիսանում էլեմենտների պարբերական համակարգի Մենդելեեւի հայտնագործությունը: Այս օրինակից մեզ պարզ է դառնում Խորենացու մոտ "աման" բառի իմաստը` դա համակարգ է, որի մեջ հավաքված են մեսրոպյան այբուբենի բոլոր տառերը: Այս կապակցությամբ անհրաժեշտ է ընդգծել մի կարեւոր միտք. եթե Մաշտոցը հայտնագործություն է արել (իսկ դա ոչ ոք չի կասկածում), եւ իր առջեւ երեւաց այբուբենի ամբողջ աղյուսակը` տառերով, ապա անհրաժեշտ է բոլոր տառանշանները տրամաբանական համակարգում կապող սկզբունքի գոյություն: Չէ՞ որ անկապ նշանների հավաքածու, առաջին` անհնար է բացահայտել, իսկ երկրորդ` երկար որոնում չի պահանջում: Եվս մեկ հանգամանք: Որքան էլ անձնական, սուբյեկտիվ լինի այդ սկզբունքը, այն պետք է համապատասխանի հնագույն այբուբենների կառուցման սկզբունքներին, եւ, հետեւաբար, արտացոլի ընդհանրապես գրի, եւ մասնավորապես այբուբենների օբյեկտիվ էվոլյուցիան: Հենց դա հաշվի չեն առել որոշ հետազոտողներ, երբ պնդում էին, թե Մաշտոցի գլխավոր վաստակն այն է, որ նա բացահայտեց հայոց լեզվի բոլոր հնչյունները, իսկ գրաֆիկան, նշանները, նշանակություն չունեն: Իսկ Ա. Մարտիրոսյանը նույնիսկ մի դեպք է բերում, երբ հոլանդացի գիտնական Գրոտը մի ինն տարեկան աղջկա առաջարկել է նոր գիր հնարել, եւ նա դա արել է երեք րոպեի ընթացքում: Պարզ է, որ այս դեպքում եղել է պատահական նշանների հավաքածու: Այս խնդիրը շատերը կարող են լուծել ավելի արագ: Եթե լեզվաբանների տեսակետից այդպիսի պնդումը ճիշտ է, ապա գրավոր մշակույթի պատմության տեսակետից այն սխալ է:

Այսպիսով, ըստ Կորյունի, Մաշտոցը Եդեսիայում ստեղծեց հայոց այբուբենը, կարգավորեց եւ անվանումներ տվեց տառերին: Ավարտելով իր առաքելությունն Եդեսիայում, նա ուղեւորվեց սիրիական մեկ այլ քաղաք` Սամոսատ, ուր մինչ այդ ուղարկել էր իր աշակերտների մի մասին` հունարեն սովորելու նպատակով: Այդ ուղեւորության մասին Կորյունը պատմում է. "Եվ ապա իջան Սամոսատ քաղաք, ուր մեծապատիվ կերպով մեծարվեց եպիսկոպոսից եւ եկեղեցուց: Եվ հենց այնտեղ, նույն քաղաքում գտան հելլենական դպրության մի գրագիր, Հռոպանոց անունով, որի ձեռով նշանագրերի բոլոր զանազանությունները` բարակ ու հաստ, կարճ ու երկար, առանձին ու կրկնավորը ամբողջապես հորինելուց ու վերջացնելուց հետո` ձեռնարկեց թարգմանություն անելու երկու մարդու, իր աշակերտների հետ...

Եվ սկսեց թարգմանել [սուրբ] գիրքը` նախ Սողոմոնի առակներից, որ սկզբում հենց հանձնարարում է ծանոթ լինել իմաստության":

Այդ պատմությունից պարզ է դառնում Սամոսատ մեկնելու նպատակը` նորաստեղծ տառերին անհրաժեշտ էր տալ գեղեցիկ տեսք գեղագրության բոլոր օրենքներին համաձայն: Այսպիսով, նորաստեղծ տառերով գրված անդրանիկ նախադասությունն եղավ առակների գրքի առաջին նախադասությունը. "Ճանաչել իմաստությունը եւ խրատը, իմանալ հանճարի խոսքերը": Ավարտելով իր գործունեությունը Սամոսատում, Մաշտոցն իր աշակերտների հետ բռնում է տունդարձի ճանապարհը: Նրա վերադարձը հայրենիքում առաջացրեց մեծագույն ուրախություն ու ոգեւորություն: Համաձայն Կորյունի, երբ թագավորին ու կաթողիկոսին լուր հասավ, որ Մաշտոցը վերադառնում է հայրենիք` իր հետ բերելով նոր գրերը, մայրաքաղաք Վաղարշապատում մեծ հանդիսավորությամբ նշվեց այդ ուրախալի իրողությունը:

Վերադառնալուց անմիջապես հետո Մաշտոցը բուռն գործունեություն ծավալեց: Հիմնադրվեցին հայերեն լեզվով դասավանդող դպրոցներ, ուր ընդունեցին Հայաստանի տարբեր գավառներից եկած երիտասարդների: Մաշտոցը եւ Սահակ Մեծը թարգմանչական գործունեություն սկսեցին, ինչը պահանջում էր վիթխարի ջանքեր, քանի որ թարգմանում էին աստվածաբանության ու փիլիսոփայության հիմնարար գրքերը: Դրան զուգահեռ Մաշտոցը շարունակում է իր քարոզչական գործը երկրի տարբեր գավառներում: Եվ այսպես մինչեւ իր կյանքի վերջը Մաշտոցը մեծագույն կորովով շարունակում է իր գործունեությունը երեք ուղղություններով: Այսպիսին է հայոց այբուբենի ստեղծման համառոտ պատմությունը:
Подробнее в профиле пользователя

Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
3 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Просмотр в полноэкранном режиме  
1 штука.
Аватара пользователя
Армине (Автор темы)
Супермодератор
Супермодератор
Информация: Показать детали



Вернуться в История, религия, культура, традиции...



Активность

Сейчас этот форум просматривают: нет зарегистрированных пользователей и гости: 1


⇑ Наверх
⇓ Вниз